جلوگیری از تنبلی و افت تحصیلی در ماه رمضان

جلوگیری از تنبلی و افت تحصیلی در ماه رمضان

مقدمه

ماه رمضان برای خیلی از دانشجوها مثل شمایی که الان این مقاله رو میخونید هم یک فرصت معنوی برای عبادت و راز و نیاز با خداست هم یک چالش واقعی برای درس و دانشگاه. از یک سو روزه گرفتن و عبادت‌های معنوی و از سوی دیگر امتحانات دانشگاهی یا مطالعه برای کنکور. احتمالا تجربه‌اش رو داشته باشید که از روز سوم رمضان، انگار تنبلی وارد مغز و استخون آدم میشه، تمرکز کاهش پیدا می‌کنه و اینجاست که افت تحصیلی آروم آروم خودش رو نشون میده. اما ناامید نشید چون میشه هم با افتخار روزه گرفت، هم برای امتحانات و کنکور آماده شد و حتی بهتر از قبل جلو رفت. در این مقاله قراره دقیقا به سراغ همین موضوع بریم.

چرا در ماه رمضان تنبل میشیم؟

برای مقابله با تنبلی در ماه رمضان اول باید ریشه‌اش رو پیدا کرد، وقتی روزه می‌گیریم، بدن بعد از حدود 12 الی 14 ساعت بدون آب و غذا، وارد حالت «صرفه جویی انرژی» میشه. قند خون پایین میاد، هورمون استرس در بعضی افراد بالا میره و از آن مهم‌تر، ساعت خواب کاملا به هم می‌ریزه.

خوردن سحری از ساعت 3 تا 4 صبح، خوابیدن دوباره تا 9-10 صبح، بیدار شدن با حالتی که انگار هنوز نیمه شب است و بعدش هم کلاس آنلاین یا حضوری، مطالعه، افطار، نماز، خستگی و دوباره خواب. این چرخه باعث می‌شه مغز اکسیژن یا گلوکز دریافت نکنه و در نتیجه تمرکز برای مطالعه یا حفظ درس‌های سنگین سخت میشه.

از طرف دیگه، جمع‌های خانوادگی افطار و برنامه‌های تلویزیونی رمضانی، زمان مفید مطالعه رو کاهش میده‌. آمار غیر رسمی نشون میده که بین دانشجوهای ایرانی در هفته اول رمضان، میانگین ساعت مطالعه روزانه در حدود 40 درصد کاهش پیدا می‌کنه. دقیقا اینجاست که تنبلی به سراغ آدم میاد.

چرا حفظ عملکرد تحصیلی در ماه رمضان مهم است؟

خیلی‌ها خیال می‌کنند رمضان صرفا برای عبادت است و درس رو میذارن برای بعد از این ماه. اما واقعیت این است که علم آموزی هم به اندازه عبادت اهمیت دارد. درس خوندن علاوه بر اینکه می‌تونه آینده شغلی شما رو تضمین کنه، بلکه حس غرور و اعتماد به نفس معنوی شما را هم چند برابر افزایش میده. روزه بودن و در کنارش رسیدن به درس و دانشگاه به شدت لذت بخشه. علاوه بر این‌ها اگر بتونی در رمضان برنامه‌ات رو منظم نگه داری، معمولا بعد از عید هم سرعت مطالعه‌ات بالاتر میره چون عادت انضباط دیگه تو وجودت نهادینه شده.

چه طور در ماه رمضان برنامه ریزی داشته باشیم؟

کلید اصلی برای جلوگیری از تنبلی در ماه رمضان، برنامه ریزی واقع بینانه است. این برنامه‌ای که به شما ارائه میدیم خیلی میتونه براتون مفید باشه.

1. تقسیم روز به چهار بازه زمانی

سحر تا 9 صبح: خواب عمیق(حداقل 5-6 ساعت)

9 صبح تا قبل از اذان ظهر: مطالعه سنگین‌ترین درس‌ها

13 تا افطار: مطالعه سبک در حد مرور جزوه

افطار تا سحر: مرور سریع + نماز + حداکثر 1 ساعت مطالعه دروس سبک‌تر

      2.تکنیک «یک درس، یک روز»

به جای اینکه همزمان همه درس‌ها رو بخونی، هر روز فقط روی یک درس اصلی تمرکز کن. این کار مغز رو از سردرگمی نجات میده

      3.استفاده از اپلیکیشن‌های دانشجویی

• Forest یا Focus Booster: برای بلاک کردن گوشی در زمان مطالعه
• Notion یا Google Calendar: برای برنامه ریزی ماه رمضان
• Anki: برای فلش کارت که حتی با انرژی کم هم جواب می‌دهد

تغذیه سالم، سوخت مغز در ماه رمضان

یکی از اصلی‌ترین دلایل تنبلی، تغذیه غلط است، به همین دلیل در وعده‌های سحری و افطاری این موارد را جدی بگیر:

• پروتئین بالا: تخم مرغ، پنیر، حبوبات
• کربوهیدرات پیچیده: جو دو سر، نان سنگک، خرما
• چربی سالم: مغزها(بادام، گردو)
• نوشیدن آب زیاد بین سحری و خواب

افطار را هم با سوپ یا آش سبک شروع کن، بعد غذای اصلی. زیاد شیرینی جات مصرف نکن چون بعد از دو ساعت باعث افت شدید قند خون میشه و دوباره تنبلی میاره. بعد از افطار هم میتونی یک لیوان آب با کمی نمک و لیمو میل کنی تا هیدراته بمونی.

خواب و ورزش رو جدی بگیر

خواب کمتر از 6 ساعت در شبانه روز، دشمن تمرکز است. سعی کن حداقل 5،6 ساعت بخوابی(حتی اگر به قیمت دیر خوابیدن بعد از نماز شب باشه.) چرت کوتاه بعد از ظهر هم حسابی سرحالت میکنه.

پیاده‌روی 20 دقیقه‌ای بعد از افطار علاوه بر اینکه انرژی میده، بلکه خواب شب را هم عمیق‌تر میکنه. 

تکنیک‌های مطالعه موثر وقتی انرژی نداری

وقتی بی حال و کسلی، این روش‌ها رو امتحان کن:

• به جای خوندن دوباره، خودت رو امتحان کن.
• درس رو طوری برای خودت توضیح بده که انگار به یک دانش آموز دبیرستانی می‌گویی
• برای مطالعه درس‌های حفظی با صدای بلند برای خودت توضیح بده
• مکان مطالعه‌ات رو تغییر بده، مثلا برو کتابخونه، بالکن خونه یا کافه نزدیک خونه

نذار تنبلی روانی سراغت بیاد                                                           

تنبلی همیشه جسمی نیست بلکه گاهی روانی است. برای اینکه از نظر روانی به هم نریزی ترفندهای زیر رو جدی بگیر:

• هر شب قبل خواب، سه دستاورد کوچک روزت را بنویس(مثلا 25 دقیقه ژنتیک خوندم)
• با یک دوستی که دانشجو هست قرار بذار، مثلا هر روز به هم گزارش درسی بدید.
• به خودت پاداش بده مثلا تو تایم افطار تا سحر برای خودت یه بستنی بخر و میل کن.
• هدفت رو به خودت یادآوری کن مثلا روی یک کاغذ بزرگ بنویس پذیرش ارشد و روی دیوار بچسبان.

چه طور از اشتباهات رایجی که دانشجوها مرتکب میشن اجتناب کنیم؟

• اشتباه 1: به خودت بگی امشب حال ندارم و فردا جبران می‌کنم. در حالی که فردا هم حال نداری، به جاش حداقل 10 دقیقه شروع کن.
• اشتباه 2: ورزش و پیاده روی رو کاملا حذف کنی چون انرژی‌ات بیشتر افت می‌کنه.
• اشتباه 3: بعد از افطار تا دیر وقت مطالعه کنی و شب دیر بخوابی و برای خوردن سحری هم بیدار نشی
• اشتباه 4: مقایسه خودت با دوستت که «دچار تنبلی نمیشه» چون هر بدنی متفاوت است.

کلام آخر

اگر در ماه رمضان برنامه داشته باشی، تغذیه‌ات رو درست کنی، به اندازه کافی بخوابی و ورزش هم داشته باشی و دستاوردهای کوچکت را یادداشت کنی، دچار تنبلی نمیشی.

ماه رمضان هم میتونه بهانه‌ای برای افت تحصیلی باشه، هم تبدیل به پربارترین ماه زندگی‌ات بشه اگر چیزهایی که در این مقاله گفتیم رو رعایت کنی. 

امیدوارم نماز و روزه‌هات قبول درگاه الهی باشه و با خوندن این مقاله در زندگی تحصیلیت هم موفق باشی.